Naar aanleiding van de heftige rellen afgelopen zomer organiseert premier David Cameron medio oktober in Londen een internationale samenscholing. Hij wil advies inwinnen over de aanpak van zulke toestanden.

Laat er geen misverstand over bestaan: ondanks mijn zachtaardig karakter meen ik dat die relschoppers gestraft moeten worden. Maar wat te doen met anderen die buiten de lijntjes lopen? De getroffen volkse buurten liggen op nauwelijks enkele kilometers van de City, waar bankiers het al jaren bont maken, met de bekende gevolgen vandien. Het Britse Lagerhuis ligt ook al niet aan het einde van de wereld. Talloze leden, de inmiddels uit schaamte opgestapte voorzitter op kop, hebben jarenlang geknoeid met hun vergoedingen.

Dé vedette in Londen wordt ongetwijfeld de Amerikaanse politieman William ‘Bill’ Bratton. Hij was begin jaren 1990 politiecommissaris in New York. Bratton is de vleesgeworden Zero Tolerance. In Hard Talk, het interviewprogramma van BBC-tv (21 september), vertelde Bratton dat zijn aanpak van de misdaad de allerbeste is. Amnesty International had daar destijds een heel andere mening over en rapporteerde in 1996 uitvoerig over 'Police brutality and excessive force in the NYPD’.

Enkele maanden voordien was Bratton overigens aan de deur gezet door burgemeester Rudolph Giuliani. Niet omwille van al dat politiegeweld, maar omdat de eergierige burgervader zich in de schaduw gedrukt voelde door een foto van Bratton op de cover van Time. Bratton richtte een private beveiligingsfirma op. Hij adviseerde ondermeer de burgemeester van Caracas. Die was lid van de groep putchisten die in april 2002 de verkozen president Hugo Chavez even in quarantaine hielden. Enkele maanden later werd Bratton commissaris in Los Angeles. Na zijn eerste persconferentie schreef de LA Times (5 oktober 2006) in haar verslag: 'He sees fighting graffiti as key to reducing crime.'

Wie minder triviale dingen wil lezen, leze het oerdegelijke rapport dat Maurice Punch in juni 2006 publiceerde: Van 'Alles mag’ naar ‘zero tolerance’: policy transfer en de Nederlandse politie. Punch had ook gepraat met Opstelten die sprak 'in woorden die op de taal van Bratton in New York lijken.' Opstelten kan in Londen dus niks extra's leren.

Als verklaring voor de rellen herhaalde Cameron de bekende Balkenende-mantra: gebrek aan normen en waarden. Tiens. In de Vlaamse krant De Tijd (13 augustus) las ik dat de Britse premier lid is geweest van de Bullingdom Club, 'een sociëteit van schatrijke studenten die er, getooid in rokkostuum, genoegen in schepten restaurants te vernielen om vervolgens, aan het einde van een balorige avond, doodleuk en danig beschonken de schade in cash te betalen. Het soort adellijke terreur eigenlijk waar je iets gemakkelijker mee wegkomt dat het gedrag dat de straatschoffies uit de Britse achterstandsbuurten etaleerden.'

Welke waarden en normen bedoelde Cameron dan? En waar komt die zedenverwildering dan wel vandaan? De bekende Britse criminoloog Robert Reiner stelde in The Gardian (24 november 2005): 'The key drivers have been the fruits of economic liberalism (increasing long-term unemployment, inequality, poverty) an egoistic consumerist culture and declining deference. Economic laissez-faire engendered moral laissez-faire. There is copious evidence demonstrating that inequality produces crime and violence. This is not primarily because of social exclusion or poverty. It is relative deprivation that counts most. The basic driver of crime, thriumphant neoliberalisme, has deemed beyond government control. So the police had to start living up to their myth, delivering the effective crime control once produced by the social cohesion that was being ripped apart.'