Tell Me No Lies is een bundel met hoogtepunten van de onderzoeksjournalistiek. Het bevat bijdragen van Martha Gelhorn (over Dachau), de legendarische Seymour Hersh (over My Lai) en ook van de vermoorde Anna Politkoskaya (over de Vieze Oorlog in Tsjetsjenië).

Verder zeven of acht bijdragen over de wijze waarop westerse regeringen in 2002 en 2003 de waarheid over de dreiging die zou uitgaan van Sadam Hoessein hebben uitvergroot om een inval te legitimeren.

Goed en fout zijn inwisselbaar. Daarom is Zwartboek zo’n goede film. Hij laat zien dat er vele schakeringen grijs zijn en dat pure zwart-wit niet voorkomt.

Die inwisselbaarheid vinden we ook in de studie Overtredende overheden (Huberts e.a., 2005). Deze studie gemaakt in opdracht van de Stuurgroep Handhaving op niveau die is ingesteld naar aanleiding van de discussie over falend toezicht (Enschede, Volendam e.a.).

Goed en fout zijn inwisselbaar. Alleen in sprookjes, de politiek, het beleid en verschillende krochten van de wetenschap wordt krampachtig vastgehouden aan een onderscheid.

‘You’re either with us or against us’, bitste een stoere Texaan wiens minister Cheney nu verantwoordelijk wordt gehouden voor de Abu Ghraib-creativiteit in het omgaan met "verdachten".

Op en rond luchthavens is een veelvoud aan publieke en private organisaties belast met veiligheid. Taken en bevoegdheden verschillen. En, ‘veiligheid’ heeft verschillende betekenissen voor verschillende organisaties. Er wordt samengewerkt en er wordt langs elkaar heen gewerkt.

Deze dagen wordt veel geschreven over veiligheidsnetwerken, nodale orde en horizontalisering van toezicht. Deze literatuur gaat te veel voorbij aan fundamentele belangentegenstellingen tussen ‘partners’, maar ook het feit dat gewoonweg verschillende functies, bevoegdheden en culturen bestaan.

Het kapitalisme wordt geherdefinieerd. Het toezicht op markten staat ter discussie. In de Tweede Kamer wordt gepleit voor een parlementair onderzoek, ja zelfs gaan stemmen op om een parlementaire enquête te houden. Blinde hebzucht eist nu zijn tol.

Verzekeringsmaatschappijen staan ter discussie omdat zij 6,5 miljoen Nederlanders woekerpolissen aan de man hebben gebracht waar exorbitante kosten in rekening worden gebracht.

Je kent ze wel die immense graansilo's, ergens in het midden-westen van de VS. Ze duiken op in de achtergrond van roadmovies als Thelma en Louise. Die silo's zijn groot, hoog, afgesloten. In zichzelf gekeerd.

Britten en Amerikanen in de security wereld (publiek en privaat) gebruiken 'silo thinking' voor de kortzichtige, fantasieloze oogkleppenmentaliteit van departementen, uitvoeringsorganisaties en quasi-onafhankelijke wetenschappers die voor eigen parochie (visie, model, theorie) en voornamelijk zichzelf preken.

Op een dag besluit het Syndicaat van de Deugnieten, Dieven en Moordenaars te gaan staken. Er komt een abrupt einde aan geweld op straat. Prostituees verschijnen niet meer voor de ramen, de bordelen sluiten de deuren.

Afpersing, illegale wapenhandel en de handel in drugs verdwijnen als sneeuw voor de zon. De staking is algemeen en onderkruipers, werkwillig uitschot dat voor principalen werkt om de staking te breken, komt zelfs niet opdagen.

Het bedrijf Google heeft in ieder arbeidscontract opgenomen dat 20% van de werktijd besteed moet worden aan onderwerpen die niet in de functiebeschrijving staan. Google geeft personeel de vrijheid en vertrouwen.

Hierdoor wordt een band opgebouwd met werknemers en open bedrijfscultuur waarin ongebreideld denken, experimenteren en dus innovatie tot in de haarvaten wordt gestimuleerd.

Google is niet altruïstisch.

Een van mijn wetenschappelijke helden is Gary Marx die zegt: 'write all the time, everywhere on anything'. Van tijd tot tijd ploeg ik terug in mijn aantekenboekjes en herkauw ik iets. Vandaag: 'gehoorzaamheidsmisdrijven'.